Elektrik kesilince kepenk neden açılmaz?
Şebeke elektriği kesildiğinde kepenklerin çalışmamasının temel sebebi, boru tipi tüp motorların veya zincirli/santral motorların doğrudan 220 V AC şehir gerilimiyle beslenmesidir. Enerji kesildiğinde motora akım gitmez ve fren mekanizması devrede kalır, bu da perdenin hareket etmesini engeller. Kepenginizi açmak için motorun elektrik alması veya mekanik olarak boşa çıkarılması gerekir.
Kumanda sinyalini alan alıcı kartı da 220 V ya da düşük voltajla çalışır; elektrik olmadığında bu kart da sinyal işleyemez. Lama profillerden oluşan perdeyi yukarı taşıyan denge yayı ve sarma borusu üzerindeki yük, enerjisiz ortamda askıda kalır. Bu durumla karşılaşmamak için sisteme güç kaynağı entegre edilir ya da manuel kurtarma sistemleri devreye sokulur.
Güç kaynağı sistemi nasıl çalışır?
Güç kaynakları içlerinde barındırdıkları akü ile çalışır ve şebeke elektriği kesildiğinde devreye girerek motorun ihtiyaç duyduğu 220 V AC enerjiyi sağlar. Bu sistemler, ana elektrik hattı kesildiğinde otomatik olarak devreye girer ve elektrik gelene kadar aküdeki depolanmış enerjiyi kullanır. Alıcı kartı ve motor arasındaki bu köprü sayesinde kumanda veya buton yardımıyla kepenginizi çalıştırmaya devam edebilirsiniz.
Cihazın içinde yer alan akü grubu, şebeke varken sürekli olarak şarj edilir. Elektrik kesintisi yaşandığında alıcı kartı ve güç kaynağı birlikte çalışarak aküden aldıkları doğru akımı motora iletir. Bu geçiş saniyeler içinde gerçekleşir ve kullanıcı herhangi bir müdahalede bulunmadan sistem hazır hale gelir.
- Şebeke elektriği kesildiğinde güç kaynağı otomatik olarak devreye girer.
- Aküde depolanan enerji, alıcı kartı üzerinden motora 220 V AC olarak aktarılır.
- Elektrikler geri geldiğinde sistem tekrar şebeke elektriğine geçer ve akülerini yeniden şarj etmeye başlar.
Bu akümülatör destekli yapılar, elektrik kesintilerinde iş yerinizi güvenle açıp kapamanıza imkân tanır ancak sınırlı sayıda çalışma ömrü sunar.
Watt hesabı: motorun çektiği güç
Tüp motor torku genellikle 60 Nm ile 300 Nm arasında değişirken, boru tipi ve zincirli santral motorların elektrik tüketimi motorun gücüne göre farklılık gösterir. Motor beslemesi 220 V AC ile çalıştığı için güç kaynağı seçimi yapılırken motorun çektiği amper ve watt değerleri hesaba katılır; aksi takdirde cihaz sistemi besleyemez. Alıcı kartları 220 V ya da 12/24 V çalışabildiğinden, akü destekli sistemlerin bu voltaj değerlerine tam uyum sağlaması gerekir.
Kepenk perdelerini, lamelleri ve alt profili yukarı kaldıran motorun kalkış anında çektiği akım, normal çalışma akımından daha yüksektir. Bu ani yük artışı dikkate alınmadığında güç kaynağı kendini korumaya alabilir veya aşırı yüklenmeden dolayı devre dışı kalabilir. Sarma borusu çapı 60, 70, 76 veya 102 mm olan sistemlerde kullanılan motorların mekanik yükü değiştiği için watt hesabı doğrudan kepenk ağırlığına ve boru çapına göre yapılır.
Yan kızak sürtünmeleri, denge yayı tansiyonu ve lamellerin ağırlığı motorun çektiği gücü doğrudan etkileyen fiziksel unsurlardır. Doğru güç kaynağı seçimi yapılmadığında elektrik kesintilerinde motor gerekli torku üretemez ve kepenk hareketsiz kalır. Sistemdeki alıcı kartı, kumanda frekansı (433,92 MHz) ve buton bağlantıları bu enerji akışından etkilenmeyecek şekilde planlanır.
Akü kapasitesi ve açma-kapama sayısı
Güç kaynaklarının akü kapasitesi, elektrik kesintisi anında kepenginizi kaç kez açıp kapatabileceğinizi doğrudan belirler. Akülerin şarj durumu, motorun çektiği akım miktarı ve kepencin ağırlığı bu sayıyı etkileyen başlıca unsurlardır. Tamamen dolu bir akü seti, kesinti sırasında sınırlı sayıda açma-kapama yapmanıza imkân tanır; bu nedenle acil durumlarda yalnızca zorunlu geçişler için kullanılması önerilir. Aküler zamanla kapasite kaybı yaşar ve her şarj döngüsünde ömründen yer.
Sık kesinti yaşanan bölgelerde akülerin deşarj ve şarj döngüleri hızlandığı için kapasite düşüşü daha erken fark edilir. Motor beslemesi 220 V AC olan sistemlerde, güç kaynağının içindeki akü bittiğinde kepenk ne kumanda ne de butonla hareket eder. Akünün zayıfladığını anlamak için kesinti anında kepenk движения (hareket) hızındaki yavaşlamalara veya hiç çalışmama durumuna dikkat ediyoruz. Kapasite bittiğinde yeni akü değişimi yapılarak sistem yeniden faal hale getirilir.
Montaj yeri, kablolama ve havalandırma
Güç kaynağının yerleştirileceği alan, cihazın çalışma ömrünü doğrudan etkiler. Cihazı doğrudan güneş ışığı alan, aşırı nemli veya tozlu noktalara konumlandırmıyoruz. Havalandırma kanallarının kapanmaması, iç aksamın aşırı ısınmasını engellemek için kritik önem taşır.
Kablolama işleminde motor beslemesi için 220 V AC hat kullanılıyor. Şebeke giriş ve çıkış kablolarının kesitlerinin motora uygun seçilmesi, voltaj düşümlerinin önüne geçiyor. Ek yaparken klemens veya lehim tercih ederek gevşek bağlantı ihtimalini ortadan kaldırıyoruz.
Kablo hatlarını yan kızak veya ray metal aksamından uzak tutarak sürtünmeye bağlı aşınmaları engelliyoruz. Zemin seviyesindeki su baskını riskine karşı cihazı uygun yükseklikte duvara sabitliyoruz.
Akü ömrü ve değişim zamanı
Güç kaynaklarının içinde yer alan aküler, zamanla şarj tutma kapasitesini yitirir ve belirli bir kullanım ömrünün ardından değiştirilmeleri gerekir. Akülerin ömrünü tükettiği, elektrik kesintisi yaşanmadığı normal günlerde bile cihazın uyarı vermesinden ya da kesinti anında kepengi hiç hareket ettirememesinden anlaşılır. Şebeke elektriği varken sorunsuz çalışan sistem, enerji kesildiğinde devreye girmiyorsa batarya grubu görevini yapamaz hale gelmiştir.
Değişim zamanı geldiğinde, cihazın içyapısına uygun amper ve voltaj değerine sahip yeni akülerle yenileme yapıyoruz. Alıcı kartı, boru tipi tüp motor veya zincirli/santral motor düzgün çalışsa bile ömrü dolmuş akü sistemi besleyemez. Sürekli fişe takılı kalan cihazlarda bile kimyasal yapı zamanla bozulur. Arıza tespiti ve güvenli akü değişimi için müdahale gerçekleştiriyoruz.
Güç kaynağı arıza belirtileri
Güç kaynağı arıza belirtileri genellikle cihazın şebeke elektriğini kesintiye uğramadan aküye geçiş yapamaması veya akünün tamamen boşalmasıyla ortaya çıkar. Elektrik kesintisi anında kepenk butonuna bastığınızda motor hiç tepki vermiyorsa veya hareket etmeye çalışıp duruyorsa, güç kaynağının içindeki akü artık şarj tutmuyor olabilir. Cihaz üzerinden gelen sürekli uyarı sesleri veya paneldeki arıza lambalarının yanması, akünün ömrünü tamamladığını ya da dahili devrede bir sorun olduğunu gösterir.
Bazen şebeke varken normal çalışan sistem, elektrik kesildiğinde devreye girmez; bunun sebebi güç kaynağının çıkış sigortasının atmış olması ya da akü bağlantı kablolarında gevşeme yaşanmasıdır. Motor beslemesi olan 220 V AC çıkışın kesilmesi durumunda alıcı kartı enerji alamaz ve kumanda komutlarını işleyemez. Bu tür durumlarda akülerin voltaj değerini ölçüyor, şarj devrelerini kontrol ediyor ve arızalı parçaların değişimini yapıyoruz.
Solar destekli çözümler
Güç kaynaklarını güneş enerjisiyle desteklemek, elektrik kesintilerinin uzun sürdüğü alanlarda veya şebeke hattının kararsız olduğu bölgelerde kesintisiz bir kullanım sağlamak için tercih edilen bir yöntemdir. Bu sistemlerde, panellerden elde edilen enerji uygun regülatörler aracılığıyla akülere aktarılır ve depolanan bu elektrik motor beslemesi için kullanılır.
Ancak kepenk motorlarının kalkış anında çektiği yüksek akım ve 220 V AC besleme zorunluluğu, standart güneş paneli kurulumlarını doğrudan kepenk sistemlerine uyarlamayı zorlaştırır. Mevcut düzeneklerde güneş enerjisi doğrudan motoru çalıştırmak yerine, genellikle akü şarj ünitesini destekleyici bir kaynak olarak sisteme entegre edilir.
Böylece şebeke kesintisi uzun sürse bile aküler sürekli dolu tutulur ve kepenk acil durumlarda işlevini yerine getirmeye devam eder. Uygulama aşamasında panellerin yerleşimi, kablolama mesafesi ve şarj regülatörünün kapasitesi sistemin kararlı çalışması açısından büyük önem taşır.
Alternatif: manuel kurtarma sistemleri
Elektrik kesintisinde güç kaynağı devre dışı kaldığında veya sistemde hiç akü bulunmadığında kepengi açmak için manuel kurtarma sistemlerine başvuruyoruz. Tüp motorlarda genellikle motor başlığında yer alan ve özel bir askı çubuğu ile çevrilen manuel açma mekanizması bulunuyor. Bu mekanizma sayesinde kepengi el gücüyle yukarı doğru yavaşça sarabiliyoruz.
Zincirli ve santral motor kullanan ağır kepenklerde ise motorun üzerinde yer alan zincir mekanizması devreye giriyor. Bu zinciri el ile çekerek sarma borusunu döndürüyor ve perdenin aşağı veya yukarı hareket etmesini sağlıyoruz. Bu işlem sırasında lamellerin raylar içinde sıkışmamasına ve denge yayının doğru çalışmasına özellikle dikkat ediyoruz.
Manuel müdahale sırasında alt profilin veya kilidin kilitli olmadığından emin oluyoruz, aksi takdirde zorlamadan kaynaklı lamel kopmaları ve yan kızak hasarları meydana gelebiliyor. Karşılaştığınız bu tür acil açma sorunlarında Esenler merkezli ekibimizle İstanbul genelinde tamir desteği sunuyoruz.
